رسانه خبری پیامِ ایرانی

جوان‌ترین عضو هیات مذاکره‌کننده دولت افغانستان از طالبان چه می‌خواهد؟



ایران

قرار است مذاکرات بین‌الافغانی به زودی آغاز شود. از جانب دولت افغانستان هیات ۲۱ نفری معرفی شده که به نمایندگی از حکومت افغانستان، گروه‌های سیاسی و اقوام مختلف افغانستان با طالبان مذاکره خواهند کرد. خالد نور ۲۵ ساله،فرزند عطامحمد نور جوان‌ترین عضو گروه مذاکره‌کننده دولت است و در این مطلب انتظارات خود را از مذاکرات صلح با طالبان نوشته است.

Image caption

خالد نور

به باور من حل بحران افغانستان و رسیدن به صلح به شکل اساسی در این سرزمین نیازمند رویکردی است که از دو منبع سرچشمه بگیرد و به تعادل برسد. اول پروسه صلح در افغانستان باید برگرفته از نیازهای بومی این سرزمین و مردمان آن باشد و دوم زمینه و بستری را برای حرکت جامعه و حکومت افغانستان در تاسیس یک دولت- ملت مدرن در بطن خود داشته باشد.

اگر تداوم بیش از ۴۰ سال بحران در افغانستان را واکاوی کنیم، به درستی در می یابیم که تجویزها و نسخههای ارائه شده و به کار گرفته شده در این سرزمین تاکنون نتوانسته به طور همزمان تعادل میان نیازهای بومی فرهنگی افغانستان و مردمان آن را با حرکت به سمت توسعه برقرار بسازد و نتیجه چنین رویکردهای یک‌جانبه، بحران، خشونت ساختاری و تداوم جنگ بوده است.

در خصوص پروسه کنونی صلح افغانستان نیز که دقیقا تلاشی است برای ختم بیش از ۴۰ سال جنگ در افغانستان، ما نیازمند نگاهی همزمان تیوریک و عملگرایانه در این حوزه هستیم و بنا زمانیکه به بررسی مفهوم صلح و انواع آن با توجه به ضرورتهای جامعه افغانستان می پردازیم، از میان انواع مفاهیم صلح و چگونگی تامین آن با نظریه ها و رویکردهای مختلفی مواجه هستیم.

مفاهیمی مانند صلح پایدار، صلح عادلانه، صلح با عزت، صلح مثبت، صلح منفی، صلح دایمی و گونههای دیگری از صلح با پیشوندها و پسوندهای بی‌شمارهمراه شده است. با توجه به درکی که از جامعه خود وهمچنین برداشتی که از روند مذاکرات صلح در طی یک سال اخیر داشته ام، به نظر من شاید مفاهیم صلح مثبت و صلح منفی که در تیوری یوهان گالتونگ در کتاب صلح و منازعه در سال ۲۰۰۷ توضیح داده شده، بتواند درک بهتری برای چالشها و راه حلهای پیش رو پروسه صلح افغانستان ارائه کند.

این جامعه شناس نارویجی صلح مثبت و منفی را اینگونه تعریف می‌کند: “صلح منفی وضعیتی است که در آن به شکل ظاهری ما نه شاهد جنگ و نه شاهد صلح واقعی هستیم و به تعبیری شبیه به آتش بس موقتی و نبود خشونت آشکار و مستقیم میان طرفین منازعه است . اما صلح مثبت نه تنها در برگیرنده صلح منفی است، بلکه بر فراهم شدن شرایطی چون همبستگی، عدالت، برابری و شکلگیری مناسباتی تاکید می‌کند که زمینهها و دلایل ظهور خشونت و منازعه در آن جامعه دیگر از میان رفته است.”

به سخنی دیگر در صلح مثبت عناصر شکلگیری مجدد خشونت در ابعاد مختلف آن از جامعه رخت بر بسته است. صلح مثبت به باور گالتونگ ضمن نبود خشونت مستقیم، غلبه بر خشونت ساختاری و مناسبات خشونتپرور و منازعه برانگیز است.

برای درک این سه مفهوم یعنی خشونت مستقیم، خشونت ساختاری و مناسبات خشونت پرور میتوانیم از مثال ذیل استفاده کنیم. مرگ یک کودک در منازعه گروهی خشونت مستقیم است، در حالیکه مرگ همان کودک به دلیل فقر، خشونت ساختاری محسوب می‌شود و به تبع آن چشم پوشی و توجیه فقر و بیعدالتی که زمینهساز مرگ کودک شده است، خشونت فرهنگی شمرده میشود. در چندین دهه بحران اخیر افغانستان ما همواره هر سه مفهوم را تجربه کرده و می‌کنیم.

با توجه به این تعریف گالتونگ از صلح مثبت و آنچه که در ابتدای این نوشته در خصوص شرایط جامعه افغانستان مطرح کردیم، حالا که زمینه ها برای دستیابی به صلح مهیا شده است، به نظر من در مذاکرات پیش رو صلح افغانستان می باید برای رسیدن به صلح مثبت و دوامدار به موارد ذیل به شکل بنیادی توجه صورت گیرد تا بتوانیم در پروسه صلح افغانستان به نتیجه مطلوب که همانا صلح و توسعه پایدار این سرزمین است، دست یابیم.

  1. مساله تغییر نسلی: در طول ۲۰ سال گذشته با وجود چالشهای متعدد، جامعه افغانستان دچار تغییرات گسترده فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی شده که نتیجه آن رشد و تغییر افکار نسل جدید کشور با خواستههای متناسب با این تحولات در ساختن افغانستان رو به توسعه و تلاش جوانان برای کسب نقش آفرینی بیشتر در تصمیم گیریهای کلان مملکت است. نسلی که همواره با چالشها و موانعی از سوی ساختار قدرت سنتی مواجه بوده است. بنا نیاز است که در روند صلح و در جریان مذاکرات آن، نسل جوان و اهداف آنان در شکل دادن به آینده افغانستان به شیوه واقعی و نه سمبولیک معنا پیدا کند. به سخنی دیگر با توجه به این تغییر نسلی در افغانستان و اینکه در حدود ۶۰ درصد جمعیت کشور را جوانان تشکیل می دهند، یکی از ارکان بنیادین موفقیت پروسه و مذاکرات صلح افغانستان، درک، پردازش و تثبیت منافع آتی جوانان امروز این کشور در شکل دادن به ساختار قدرت در زمان حال و آینده است.
  2. تنوع جامعه افغانستان: برای رسیدن به صلح مثبت و بنیادین نیاز است که با توجه به تنوع فرهنگی، مذهبی، قومی و لسانی در افغانستان و پذیرش آن به عنوان یک اصل بنیادین جامعه ما، در مذاکرات صلح، خواستههای طرفین مذاکره کننده از یکدیگر، منافع ملی افغانستان را با توجه به کثیرالقومی بودن این سرزمین تعریف و در جریان مذاکرات همواره مورد توجه تمامی افراد و گروههای مذاکره کننده قرار داشته باشد تا زمینه تامین هر چه بیشتر عدالت اجتماعی در افغانستان فراهم شود.
  3. توسعه متوازن: از دیگر نکاتی که می بایست در رسیدن به صلح مثبت و بنیادین بدان توجه شود، تفاوتهای توسعه‌ای میان شهرها و روستاهای کشور است. آنچنان که تاریخ ما خصوصا در ۵۰ سال گذشته نشان داده است، ثبات واقعی و رسیدن به امنیت و صلح کامل زمانی امکانپذیر است که بتوانیم توسعه متوازن و پایدار را در کشور عملی بسازیم. تا اکنون در رسیدن به این مهم موفق نبوده ایم و همچنین در شرایط کنونی افزایش فقر، بیسوادی و نابرابری در جامعه به خصوص در سطح روستاها زمینه جذب جوانان را در گروه‌های تروریستی بیشتر فراهم ساخته که خود یکی از عوامل عمده تداوم جنگ و نا امنی در کشور است.
  4. آزادی های انسانی: با توجه تجربه قبلی زمامداری طالبان، این ترس همیشه وجود دارد که این گروه به حقوق زنان و آزادی‌های مدنی شهروندان باورمند نیست. طالبان فعلا با یک جامعه کاملا متفاوت روبرو هستند و باید این را بپذیرند که افغانستان امروز به عقب بر نمی‌گردد. نقش و حقوق زنان و آزادی‌های مدنی شهروندان به ویژه آزادی بیان درافغانستان نه تنها قابل تغییر نیست بلکه بنیاد هر نوع توافق جدید را باید تشکیل بدهد. یکی از مسوولیت های تیم مذاکره کننده این است که واقعیت‌های جدید جامعه افغانستان را به طالبان تفهیم کند و امیدواری بر آن است که همه خود را برای پذیرش یک افغانستان جدید و متفاوت آماده کنیم.

تمام این پروسه مستلزم استفاده از نیرو و ظرفیت جوانان و مردمان این سرزمین، به منظور رسیدن به صلحی پایدار و واقعی است و در دوران پس از مذاکرات و توافقات صلح در کشور، نیاز به استراتژیها و برنامه‌های منظم اقتصادی در جهت توسعه متوازن و پایدار افغانستان به منظور کاهش فقر، بیسوادی و نابرابری اجتماعی است.

با توجه به امکانات موجود و مشکلات بنیادین دراین حوزه، نیاز به اجماع و همراهی کسانی است که در این مسیر دارای افکار و برنامههای مشخص برای آینده جوانان و مردمان افغانستان دارند.



منبع خبر

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.