رسانه خبری پیامِ ایرانی

سیاهچاله میان-جرم می‌تواند ‘حلقه گمشده کیهانی باشد’


تصویر ساختگی از بلعیده شدن ستاره توسط سیاهچالهحق نشر عکس
ESA/Hubble, M. Kornmesser

Image caption

تصویر ساختگی از بلعیده شدن ستاره توسط سیاهچاله

تیمی از منجمان می گوید بهترین شواهد از وجود یک دسته فرار از سیاهچاله ها را کشف کرده است.

آنها می گویند این سیاهچاله ظاهرا “میان-جرم” (در مقابل پرجرم) با ریز کردن یک ستاره سرگشته در فضا که بیش از حد به آن نزدیک شده بود خودنمایی کرد.

سیاهچاله های میان-جرم “حلقه گم شده” در تکامل کیهان هستند.

پژوهشگران از دو رصدخانه اشعه ایکس و تلسکوپ فضایی هابل برای شناسایی این سیاهچاله استفاده کردند.

دکتر داچنگ لین از دانشگاه نیوهمپشر در دورهام آمریکا که مطالعه را هدایت کرده گفت: “سیاهچاله های میان-جرم اجرام خیلی فراری هستند برای همین مهم است هر نامزد را به دقت بررسی و توضیحات آلترناتیو را رد کنیم.”

” این توضیح برای جرمی که مورد نظر ما بود با کمک تلسکوپ هابل ممکن شد.”

در سال ۲۰۰۶ رصدخانه فضایی اشعه ایکس چاندرا و ماهواره “اکس ام ام-نیوتن” متعلق به آژانس فضایی اروپا یک فوران قوی اشعه ایکس را شناسایی کردند.

به گفته دکتر لین ماهیت آن فوران طوری بود که فقط می توانست دو توضیح داشته باشد: یا یک “سیاهچاله میان-جرم دورافتاده (بیرون کهشکشان ما) درحال بلعیدن یک ستاره است یا یک ستاره نوترونی درحال سرد شدن در داخل کهکشان ما.”

ستاره های نوترونی بقایای خرد شده یک ستاره منفجر شده هستند.

منجمان برای تمیز دادن این دو سناریو از هم، تلسکوپ هابل را به سوی منبع این اشعه نشانه رفتند تا محل دقیق آن را مشخص کنند. این رصد نشان داد که منبع این اشعه یک نقطه منزوی در کهکشان راه شیری نیست، بلکه یک خوشه فشرده و دورافتاده از ستارگان در حاشیه یک کهکشان دیگر است.

حق نشر عکس
NASA / ESA / D. LIN (UNH)

Image caption

سیاهچاله (داخل حلقه) در حاشیه یک کهکشان پیدا شد

این دقیقا از آن نوع مکان هایی در فضاست که اخترشناسان انتظار یافتن سیاهچاله های میان-جرم را دارند. دکتر لین گفت که براساس داده های هابل این “محتمل ترین” توضیح بود.

سیاهچاله های به اصطلاح “ابر پرجرم” اغلب در مراکز کهکشان ها پیدا می شوند؛ برای نمونه کهکشان ما میزبان یک سیاهچاله عظیم به نام “کمان ای” است که در مرکز آن قرار دارد.

اما یافتن سیاهچاله های میان-جرم کار دشواری بوده چون کوچکتر و بی جنب و جوش تر از انواع عظیم آن هستند. به علاوه مواد زیادی پیرامون آنها وجود ندارد تا نقش سوخت را بازی کند و قوه گرانش آنها آنقدر نیست که با بلعیدن ستارگان فوران های اشعه ایکس تولید کنند.

بنابراین اخترشناسان مجبور بودند چنین سیاهچاله ای را حین ارتکاب جرم – موقع بلعیدن یک ستاره – به دام اندازند.

دکتر لین و همکارانش مجبور بودند برای یافتن نامزد مناسب هزاران رصد “اکس ام ام-نیوتن” را حلاجی کنند.

تابش اشعه ایکس ستاره قیمه شده به منجمان امکان داد جرم این سیاهچاله را ۵۰ هزار برابر خورشید رقم بزنند.

حق نشر عکس
NASA

Image caption

تلسکوپ هابل با تحلیل اشعه محل دقیق آن را پیدا کرد

این اولین جرمی نیست که آنها فکر می کنند سیاهچاله ای متوسط است. اما به گفته تیم دکتر لین، دیدن آن هنگام تکه تکه کردن ستاره قانع کننده ترین نشان از ماهیت چنین سیاهچاله ای است.

این دسته از سیاهچاله ها نقشی کلیدی در یافتن پاسخ به سوالات مهمی درباره تکامل این اجرام دارند. برای مثال آیا سیاهچاله های عظیم محصول تکامل سیاهچاله های میان-جرم هستند؟

منجمان همچنین می خواهند بدانند که این سیاهچاله ها چطور شکل می گیرند و آیا معمولا ساکن خوشه های فشرده هستند.

دکتر ناتالی وب از دانشگاه تولوز فرانسه گفت: “مطالعه سرمنشاء و تکامل سیاهچاله های میان-جرم بالاخره به این سوال جواب خواهد داد که سیاهچاله های ابر پرجرم مرکز کهکشان های عظیم چطور به وجود آمده اند.”

نتایج مطالعه تازه در نشریه “نامه های ژورنال اخترشناسی” چاپ شده است.

بیشتر بخوانید:



منبع خبر

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.